دلیل واقعی گران شدن گوشی‌ها: بحران تراشه حافظه تا ۲۰۳۰ ادامه دارد

اگر حس می‌کنی گوشی‌های امسال به‌نحوی عجیب گران شده‌اند، اشتباه نمی‌کنی — و داستان تازه اول راه است. این روزها قیمتی که برای رم و حافظه گوشی پرداخت می‌شود، عملاً توسط دیتاسنترهای هوش مصنوعی تعیین می‌شود، نه بازار موبایل.

بحران چطور شکل گرفت؟

سازندگان حافظه — سامسونگ، SK هاینیکس و مایکرون — هر گیگابایت حافظه را چند برابر گران‌تر به شرکت‌های هوش مصنوعی می‌فروشند تا به سازندگان گوشی. نتیجه این اقتصاد ساده است:

• حدود ۹۳٪ ظرفیت تولید سه غول حافظه به سمت حافظه‌های HBM (مخصوص هوش مصنوعی) چرخیده
• قیمت DRAM موبایل از اوایل ۲۰۲۵ حدود ۷۰٪ و فلش NAND تقریباً دو برابر شده
• فقط در سه‌ماهه اول ۲۰۲۶، قیمت DRAM ۹۰٪ جهش کرد

این یعنی چه برای قیمت گوشی؟

طبق برآورد Counterpoint Research، هزینه ساخت گوشی در ۲۰۲۶ برای رده اقتصادی تا ۲۵٪، میان‌رده ۱۵٪ و پرچمدار ۱۰٪ بیشتر شده و انتظار می‌رود عرضه جهانی گوشی حدود ۲٫۶ درصد کاهش پیدا کند. نشانه‌ها از همین حالا در بازار مشخص است:

• قیمت گوشی‌ها در بیشتر بازارهای جهان ۶ تا ۲۵ درصد بالا رفته
• سامسونگ حافظه پایه گلکسی‌ها را از ۱۲۸ به ۲۵۶ گیگابایت برد و قیمت را جلو زد
• گوشی‌های زیر ۳۰۰ دلار در خطر حذف از بازار هستند، چون حاشیه سودشان به صفر رسیده

برنده‌ها و بازنده‌ها

اپل و سامسونگ با حاشیه سود بالا و قراردادهای بلندمدت تأمین، بهترین موقعیت را دارند؛ سامسونگ حتی خودش سازنده حافظه است و خط تولیدش را اولویت می‌دهد. اما سازندگان چینی با حاشیه سود نازک، مجبورند بین گران کردن گوشی یا حذف از بازار یکی را انتخاب کنند.

جمع‌بندی برای بازار ایران

این گرانی با کمی تأخیر ولی کامل به بازار موازی ایران می‌رسد: هر محموله جدید وارداتی با قیمت تمام‌شده بالاتر قیمت‌گذاری می‌شود و فعالان بازار می‌گویند مرجع‌های دبی هم دیگر تخفیف پایان فصل نمی‌دهند. دو توصیه بر پایه این داده‌ها:

1. اگر گوشی فعلی‌ات همچنان خوب کار می‌کند، نگه‌داشتنش در شرایط فعلی یک تصمیم اقتصادی هوشمندانه است.
2. اگر قصد خرید جدی داری، مدل‌های موجود در بازار قبل از موج بعدی افزایش قیمت، انتخاب منطقی‌تری از انتظار برای نسل بعدی‌ها هستند.