دستکم چند شکایت مدنی تازه روز چهارشنبه ۲ سپتامبر در دادگاه فدرال کالیفرنیا علیه OpenAI و مدیرعاملش سم آلتمن ثبت شد. شاکیها — معلمان، دانشآموزان و مدیر مدرسهای که در فوریهٔ امسال شاهد تیراندازی مرگبار در دبیرستان Tumbler Ridge در بریتیش کلمبیا بودند — OpenAI را به «کمک و مساعدت در تیراندازی جمعی» و سهلانگاری متهم کردهاند.
ادعای اصلی شکایت
به گفتهٔ وکیل شاکیها (جی ادلسون)، سیستم خودکار OpenAI حدود ۸ ماه قبل از حادثه، حساب کاربرِ مظنون ۱۸ ساله را برای «فعالیت خشونت با سلاح گرم و برنامهریزی حمله» پرچم کرده بود. تیم ایمنی داخلی شرکت، چتلاگها را بررسی و در گزارش داخلی ارجاع پرونده به پلیس را توصیه کرده بود؛ اما شکایت مدعی است این اتفاق نیفتاد و «ریسک مرگ واقعی یا در محاسبات نبود یا هزینهٔ قابل قبولی برای حفظ برند تلقی شد». آلتمن در نامهای عمومی به جامعهٔ Tumbler Ridge بهخاطر «گزارشنکردن حساب مظنون به مقامات» عذرخواهی کرده است.
OpenAI این اتهامات را «نادرست» خوانده و گفته تیم ایمنی شرکت «هر روز به اولویتدادن به امنیت کاربران ادامه میدهد». وکیل شاکیها در مقابل گفته: «این کسی نیست که در گوگل تایپ کند اسلحه از کجا بخرم؛ این فناوری است که در برنامهریزی قتل کمک میکند.»
چرا این پرونده برای صنعت مهم است
- استان بریتیش کلمبیا از تیرماه اعلام کرده «تمام مسیرهای قانونی» برای پاسخگویی OpenAI را دنبال میکند.
- در آمریکا قانونی با نام «قانون آدام» در جریان است که گزارش اجباری تهدید را برای شرکتهای هوش مصنوعی الزامی میکند و مسئولیتپذیری را سختتر.
- پروندههای مشابهی دربارهٔ آسیب به خود کاربران (از جمله در کبک) و تیراندازی دانشگاه ایالتی فلوریدا جریان دارد؛ یعنی «مسئولیت چتبات» دارد به یک ریسک حقوقی ساختاری برای کل صنعت تبدیل میشود.
برای توسعهدهنده و کاربر ایرانی
این پرونده دو درس فنی دارد. اول: هر سرویسی که چت و تعامل کاربر را مدیریت میکند باید کانال گزارشدهی تهدید و فرایند تصمیم روشنی داشته باشد — «دیدیم ولی اقدام نکردیم» حالا در دادگاه هزینه دارد. دوم: برای کسی که با API کار میکند، مهم است بداند خطمشیهای تعدیل محتوا و گزارشدهی سرویس خارجی، بخشی از قرارداد است و یکشبه با فشار قانونی عوض میشود؛ محصولی که به این لایهها وابسته است باید جایگزین داخلی هم داشته باشد.
ℹ️ برای تیمهای محصول
اگر کاربر به عامل هوش مصنوعی شما حرف از آسیب به خود یا دیگران میزند، مسیر گزارش به انسان (نه فقط پاسخ مدل) را تعریف و مستند کنید؛ این یک الزام اخلاقی و بهزودی حقوقی است.
منابع: الجزیره (۲ سپتامبر ۲۰۲۶)، استریتس تایمز، بلومبرگ، سیکینگآلفا.
